Cümle; bir dil bilgisi terimidir. kökeni arapça dilinden gelmektedir.

 

"Cümle" ile ilgili cümleler

  • "Cümleye uzun ömürler dilerim." - B. Felek
  • "Ben bu cümleyi üç defa okudum, hiçbir şey anlayamadım." - B. R. Eyuboğlu

Yerel Türkçe anlamı:

Cümle, bütün, hep

Gramer anlamı:

Bir fikri, bir duygu ve düşünceyi, bir oluş ve kılışı tam olarak bir yargı hâlinde anlatan kelime grubu. Cümlenin varlığı için asgarî şart bir çekimli fiil veya ek-fiilden oluşan yüklemdir: Evin avlusuna, sırtında çuval kaplı yayvan torba, elinde bir ufacık iskemle ve uzun bir demir parçası, dağınık kıyafetli bir adam girdi (R. H. Karay, Eskici). Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur (M. K. Atatürk, Nutuk). Türklük, beş yüz seneden beri İstanbul’u ve Boğaziçi’ni bütün beşeriyetin hayâline böyle nakşetti (Y. Kemâl Beyatlı Aziz İstanbul s. 183) ve benzeri || Cümleler yapılarına, yüklem türüne, yüklem yerine ve anlamlarına göre sınıflandırılır. Yapılışlarına göre sınıflandırmada basit cümle, birleşik cümle, bağlı cümle, sıralı cümle; yüklemine göre isim cümlesi, fiil cümlesi; yüklemin yerine göre kurallı cümle, devrik cümle; anlamına göre olumlu cümle, olumsuz cümle ve soru cümlesi türüne ayrılır. Bunlara bk.

Bilimsel terim anlamı:

Başka bir söze bağlı olmaksızın tam bir düşünce veya hüküm anlatan söz, ki tek bir fiil kipinden ibaret olduğu gibi, birbirine gramatikal bağlarla bağlı birçok kelimeden de meydana gelmiş olabilir. Gidiyorum, Çekil, Yürüyelim gibi tek bir kelimeden ibaret olan cümleye BİR DEYİLİKLİ (Monorème), Ben gidiyorum, sen çekil. Haydi yürüyelim) gibilerine ise İKİ DEYILİKLİ (Direme) denir. "Ben eve gidiyorum" gibi tek bir tümceden ibaret olan cümle YALIN (Simple), uAkşam olduğu için ben eve gidiyorum" şeklinde iki veya daha çok tümcesi olursa KARMAŞIK (Complexe) diye vasıflanır. Cümleler, yüklemlerinin isim veya fiil olduğuna göre İSİM CÜMLESİ veya FİİL CÜMLESİ (Ph. nommai, Ph. verbale) adlarından biriyle anıldıkları gibi, görevlerine göre de SÖYLEM, SORU,BUYURUM, HAYKIRI, ÜNLEM veya DUYUŞ CÜMLESİ (Ph. énonciative, interrogative, imperative, exclamative, interjective ou affective) diye ad aïuiar. Fiili veya koşacı söylenmi-yen "Bu kitapların hepsi faydalı" gibi cümlele-re de SALT İSİM: CÜMLESİ (Ph. nominale pure) denil.

Azerbaycan Türkçesi: cümlä; Türkmen Türkçesi: sözlem; Gagauz Türkçesi: cümlä; Özbek Türkçesi: gap ~ cumla;Uygur Türkçesi: cümlä; Tatar Türkçesi: cömlä; Başkurt Türkçesi: höyläm; Kmk: cumla; Krç.-Malk.: aytım;Nogay Türkçesi: yıyma; Kazak Türkçesi: söylem; Kırgız Türkçesi: süylöm; Alt:: ermek; Hakas Türkçesi: predlojeniye;Tuva Türkçesi: tomak; Şor Türkçesi: *erbek; Rusça: predlojeniye

İngilizce'de Cümle ne demek? Cümle ingilizcesi nedir?:

sentence

Fransızca'da Cümle ne demek?:

phrase

Cümle hakkında bilgiler

Cümle veya tümce; bir ifade, soru, ünlem veya emiri dile getiren; kendi başına anlamlı kelimeler dizisi. Çoğunlukla özne, tümleç ve yüklemden meydana gelir. Bazen yan cümleciklerle anlamı pekiştirilir veya genişletilir.

Cümle; düşünce, duygu, oluş ve isteklerin bildirildiği söz dizisidir. Tek bir fiil kipinden ibaret olduğu gibi, birbirine dilbilgisel bağlarla bağlı birçok kelimeden de meydana gelmiş olabilir. "Gidiyorum.", "Çekil.", "Yürüyelim." gibi tek bir kelimeden ibaret olan cümleye bir deyilikli; "Ben gidiyorum.", "Sen çekil.", "Haydi yürüyelim." gibilerine ise iki deyilikli denir.

Cümle kelimesi Türkçeye, Arapça cumle sözcüğünden geçmiştir. Türkçe kökenli tümce sözcüğü ise cümle ile eşanlamlı olarak kullanılmasının yanı sıra bazen basit cümle veya karmaşık cümleyi meydana getiren cümleciklerden her biri anlamında da kullanılır.

Cümle ile ilgili Cümleler

  • Ben İsveççe kısa cümleler yazarım.
  • Bu cümlenin dilbilgisi açısından doğru olduğunu düşünmüyorum.
  • Cümle eklemeyi sevmem.
  • Bu cümleyi dünyanın bütün dillerinde çevirelim.
  • İngilizce cümle değiştirildi. Bu çevirinin hala eşleştiğinden emin olun.
  • Cümle ekliyorum.
  • Bu cümle yedi sözcükten oluşur.
  • Ben neredeyse her gün Tatoeba'ya cümle eklerim.
  • Bu uygun bir İngilizce cümle değil.
  • Cümle dilbilgisi yönünden doğru değildir.
  • Cümle eklemeye son vereyim de enigma gibi kalayım.
  • Cümle çevirisi bambaşka bir olay.
  • Cümle doğru ama onu farklı bir biçimde ifade edebilirdim.
  • Cümle doğru.

Cümle kısaca anlamı, tanımı:

Fiil : İş, davranış. Olumlu veya olumsuz olarak çekimli durumda zaman kavramı taşıyan veya zaman kavramı ile birlikte kişi kavramı veren kelime, eylem.

Kelime : Anlamlı ses veya ses birliği, söz, sözcük.

Dizi : Değerleri artarak veya eksilerek art arda gelen terimler takımı. Saf durumundaki bir kıtada, birbiri arkasında duran erler. Bir iplik veya tel üzerine dizilmiş inci, boncuk vb.nin oluşturduğu bütün, sıra. Yan yana, art arda veya zaman sırasına göre sıralanmış birbiriyle ilişkili nesne veya olayların oluşturduğu bütün sıra. Bir oktavın içinde sıralanan sekiz sesin bütünü. Dizi film. Herhangi bir bakımdan bir bütün oluşturan şeylerin tümü, seri. Aynı söz dizimsel bağlam içinde birbirinin yerini alabilecek olan ve güçlü bir karşıtlık bağlantısı kuran ögelerin oluşturduğu bütün, paradigma.

Cümle alem : Herkes.

Cümle bilgisi : Söz dizimi.

Cümle kapısı : Yapılarda ana kapı.

Ara cümle : Birleşik veya yalın cümlelerde anlamı biraz daha açıklamak, gereksinim duyulan bir anlamı eklemek veya anlatıma zenginlik katmak için araya giren iki virgül veya iki kısa çizgi içinde verilen cümle, ara tümce.

Basit cümle : Tek yargı bildiren cümle, basit tümce.

Birleşik cümle : Bir veya birkaç yan cümle veya ara cümle ile bir temel cümleden kurulan cümle, birleşik tümce.

Devrik cümle : Yüklemi sonda olmayan cümle, devrik tümce.

Girişik cümle : Bir temel cümle ile bir veya birkaç fiilimsiden kurulan cümle, girişik tümce: Koşarak geldi. Öğrenciler sabahleyin koşa koşa okula gidiyorlardı gibi.

İç cümle : Bir cümle içinde tümleç gibi kullanılan başka bir cümle, iç tümce.

Kara cümle : Aritmetikte dört işlem.

Kurallı cümle : Yüklemi sonda yer alan cümle, kurallı tümce.

Olumlu cümle : Yüklemi olumlu olan cümle, olumlu tümce: Çocuk okula gitti. Öğrencinin bilgisiz olduğu anlaşılıyordu gibi.

Olumsuz cümle : Yüklemi olumsuzluk kavramı veren cümle, olumsuz tümce: Çocuk hasta değilmiş. Parası yok. Gelmezseniz biz de gitmeyiz gibi.

Sıralı cümle : Anlam yakınlığıyla bağlanmış cümlelerin oluşturduğu cümle, sıralı tümce.

Temel cümle : Birleşik veya girişik cümlelerde, yan cümle, ara cümle ve iç cümlelerin bağlı olduğu asıl yargıyı belirten cümle, temel tümce.

Yalın cümle : Bir tek çekimli fiille kurulan cümle, yalın tümce.

Yan cümle : Çekimli bir fiilden sonra kullanılan ki bağlacı, dilek kipi veya şartlı birleşik zamanla kurularak temel cümleye bağlanan cümle, yan tümce.

Bu cümleden : Bunlar arasında, bunlar gibi.

Açıklama cümlesi : Ana cümlede anlatılmak istenen duygu ve düşünceyi daha iyi açıklamak ve pekiştirmek için kullanılan cümle.

Ad cümlesi : Yüklemi ad soyundan olan veya ek fiille kurulan cümle, isim cümlesi.

Adım cümlesi : Halk oyunundaki zayıf veya güçlü hareketler ile figürlerin birleşimi.

Bildirme cümlesi : Yüklemi bildirme kiplerinden biriyle kurulan cümle.

Emir cümlesi : Yüklemi emir kavramı veren cümle.

Fiil cümlesi : Bildirme veya isteme kiplerinden biriyle kurulan ve olumsuzu -ma/ -me eki ile yapılmış olan cümle.

İsim cümlesi : Ad cümlesi.

Soru cümlesi : Herhangi bir biçimde soru anlamı içeren cümle.

Cümlecik : Önerme. Küçük cümle.

Cümlesi : Hepsi.

Cümleten : Hep birden.

Bağımlı sıralı cümle : Anlam bakımından birbirine bağlı olan ve özneleri, tümleçleri veya yüklemleri ortak olan cümle.

Bağımsız sıralı cümle : Anlam bakımından birbirine bağlı olduğu hâlde özneleri, tümleçleri, yüklemleri ayrı olan cümle.

Can cümleden aziz : "insanın kendisi herkesten daha değerlidir" anlamında kullanılan bir söz.

Çiftçiye yağmur yolcuya kurak cümlenin muradını verecek hak : "kullar Tanrı'dan kendilerine gerekli olan şeyleri dilerler, bu dilekleri kabul edecek olan Tanrı'dır" anlamında kullanılan bir söz.

Şartlı birleşik cümle : Bir esas cümle ile bu esas cümleye bağlı, fiili -sa / -se ekini almış yan cümlenin oluşturduğu anlatım birliği.

Yargı : Kavrama, karşılaştırma, değerlendirme vb. yollara başvurularak kişi, durum veya nesnelerin eleştirici bir biçimde değerlendirilmesi, hüküm. Yasalara göre mahkemece bir olay veya olgunun doğuşuna etken olan sebeplerin de göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi sonucu verilen karar, kaza.

Bildirmek : Anlatmak, ifade etmek. Herhangi bir konuda bilgi vermek. Herhangi bir şeyi haber vermek.

Çekim : Fiillerin çeşitli zaman, kişi ve kiplere, adların da ad durumlarına göre uğradığı biçimleri, tasrif. Çekme işi. Herhangi bir cismin, başka bir cismi kendine doğru çekme gücü, cazibe, traksiyon. Alıcının sürekli olarak çalıştırılmasıyla elde edilen film parçası, plan.

Tümce : Cümle.

Dizge : Bir ilkeye veya dünya görüşüne göre düzenlenmiş düşünceler, bilgiler, öğretiler bütünü, manzume, meslek, sistem. Bir bütün oluşturacak biçimde birbirine bağlı ögelerin bütünü, manzume, sistem.

Sistem : Bir aracı oluşturan düzen, düzenek, tertibat. Bir sonuç elde etmeye yarayan yöntemler düzeni. Dizge. Yol, yöntem. Model, tip. Düzen.

Herkes : İnsanların bütünü, cümle âlem.

İfade : Dışa vurum. Bir duyguyu yüz aracılığıyla anlatan belirtilerin, mimiklerin bütünü. Deyiş, söyleyiş. Tanık ve sanıkların olay hakkında yargı organlarına yaptıkları sözlü açıklama. Anlatım.

Bütün : Çok sayıdaki varlık ve nesnelerin hepsi. Parçalanmamış. Bozuk olmayan (para). Eksiksiz, tam. Birlik, tamlık.

Hep : Hiçbiri dışta tutulmamak veya eksik olmamak üzere, bütün, tüm olarak. Sürekli olarak, her zaman, daima.

Cümle başı bağlaçları : Başında bulundukları cümleyi kendisinden önce gelen veya kendisinden sonra gelen cümle veya cümlelere çeşitli görevler ile bağlayan kelimeler. Bunlardan «fakat» ifadesi taşıyanlar: fakat, lakin, ancak, yalnız, ama… «eğer» ifadesi taşıyanlar: eğer, şayet…; «gerçi» ifadesi taşıyanlar: gerçi, egerçi, vâkıa…; «çünkü» ifadesi taşıyanlar: çünkü; «mademki» ifadesi taşıyanlar mademki, madem çünkü…; «sonuç, açıklama» ifade edenler: meğer, binaenaleyh, öyleki, oysaki, şöyleki, nitekim, hâlbuki, kaldıki, üstelik, belki, hatta, imdi, yani, mamafih, zaten zati, bari, keza, hakeza…; «benzerlik» ifade edenler: sanki, âdeta, nasıl ki, nite ki, niçe ki, gûya…; Şarta ve dereceye bağlayanlar: tek, yeter ki, meğer ki, velev, velev ki, tâ ki, illa, illa ki…; Bütün bunlardan başka şunları da zikredebiliriz: hele, hiç olmazsa öyleyse, hiç değilse. Bir de bk. bağlaç.

Cümle başı edatları : Azerbaycan Türkçesi: cümlä başında gälän ädatlar; Türkmen Türkçesi: söz soňıkömekçiler; Gagauz Türkçesi: cümlä başında modal lafları, baalaycılar ya da paycıklar;Özbek Türkçesi: *gap bόşidagi komakçilar; Uygur Türkçesi: tirkälmilär; Tatar Türkçesi: terkägeçler ~kisäkçälär ~ mönäsäbätleklär; Başkurt Türkçesi: bäyläwes; Kmk: *cumlanı başındagımodalnıy sözler, gesekçeler, baylawuçlar; Krç.-Malk.: baylawla ~ kesekçikle;Nogay Türkçesi: tîrkewîşler ~ kesekşeler; Kazak Türkçesi: modal' sözder ~ jalgawlık ~ demewlik;Kırgız Türkçesi: candooç ~ cölökçü sözdör; Alt:: modal' söstör, kolbooçılar, bölügeşterermek bajında; Hakas Türkçesi: sös soo ~ ulag söster; Tuva Türkçesi: ederinçiler; evilel, evililzigsöster; Şor Türkçesi: soon-sözter; Rusça: modalnıye slova, soyuzı ili çastitsı v naçalepredlojeniya;,

Cümle bilgisi, sentaks : Azerbaycan Türkçesi: sintaksis; Türkmen Türkçesi: sintaksis; Gagauz Türkçesi:sintaksis; Özbek Türkçesi: sintaksis; Uygur Türkçesi: sintaksis; Tatar Türkçesi: sintaksis; Başkurt Türkçesi: sintaksis;Kmk: sintaksis; Krç.-Malk.: sintaksis; Nogay Türkçesi: sintaksis; Kazak Türkçesi: sintaksis;Kırgız Türkçesi: sintaksis; Alt: sintaksis; Hakas Türkçesi: sintaksis; Tuva Türkçesi: sintaksis; Şor Türkçesi: sintaksis; Rusça: sintaksis

Cümle dışı ögeler : Cümlenin kuruluşuna katılmayan; ancak, dolaylı olarak cümlenin anlamına katkıda bulunan bağlaç, ünlem, ünlem grubu, seslenme, ara söz gibi birimler: Hey! baksana! Zeki (bizim ayak işlerine bakan delikanlı) geldiğinde ilgilenmesini isteriz. Ordular, ilk hedefiniz Akdenizdir ileri!. Ey Türk gençliği! Evet! şimdi dediğimize geldiniz mi? Bu görevi Ayşe yahut Ali yerine getirsin. Varsın istediğini yapsın bizi hiç ilgilendirmez. İlâhi kardeşim! bakıyorum sen de olmadık şeylere aklını takıyorsun vb.

Cümle eklemleri : Bir cümlede tümcelerin birbirine eklendiği yerler veya bu eklemeyi sağlıyan bağlaçlar.

Cümle kelime : Tek başına bir cümle değerinde olan kelime, ki ilkel dillerin esası diye sayılmıştı.

Cümle özelliği : Bir dilin veya bir yazarın kendine göre olan cümle kurma tarzı.

Cümle tamamlama ölçeri : Verilen bir uyaran sözcüğünü bir cümle olarak oluşturmayı gerektiren yansıtıcı bir ölçer. (Kimi zaman bir cümlede eksik bırakılan sözcükleri tamamlamak biçiminde yetenek ölçeri olarak da kullanılır.)

Cümle tamamlama : Öğrenciden kısa cümleleri tamamlaması istenilen ve kimi durumlarda sözlü olarak da uygulanabilen bir yansıtıcı teknik ya da test türü.

Cümle tonu : Cümlenin anlamına ve türlerine göre ayarlanan ve ses tellerindeki titreşimin yükseltilip alçaltılması ile belirlenen ton. Yargı cümlesi, soru cümlesi ve şart cümlelerindeki ton farkı bu durumla ilgilidir. Kelime tonları gibi cümle tonları da yükselen cümle tonu ve alçalan cümle tonu olmak üzere başlıca ikiye ayrılır. Yargı cümleleri yükselen tonla başlayıp alçalan tonla biterler. Soru cümleleri ile şart cümleleri yükselen tonla biten cümle türleridir: Bugün ulaştığımız sonuç, asırlardan beri çekilen millî felâketlerin yarattığı uyanıklığın eseri ve bu aziz vatanın her köşesini sulayan kanların bedelidir (M. K. Atatürk, Nutuk, s. 687). Peki efendim Öteki kararlara boyun eğme durumunda sonuç bunun aynı değil miydi?. (göst. es. s. 10). Aldığımız notları dikkatli bir değerlendirmeden geçirirseniz bazı yanılmaları önlemiş olursunuz. Bu yabancı kadın kim? Çok söyledim fakat dinletemedim. Otur. vb.

Diğer dillerde Cümle anlamı nedir?

İngilizce'de Cümle ne demek? : n. sentence, clause, proposition

Fransızca'da Cümle : phrase [la], proposition [la]

Almanca'da Cümle : n. Phrase, Satz

Rusça'da Cümle : n. предложение (N), фраза (F), система (F), совокупность (F)

adj. весь

Cümle ile ilgili yorumlar  

Bu kısımda Cümle nedir? Cümle ne demek? gibi ya da benzeri soruları üye olmadan pratik bir biçimde hemen sorabilir, daha sonra kısaca Cümle tanımı, açılımı, kelime anlamı hakkında ansiklopedik bilgi verebilir veya dilerseniz Cümle hakkında sözler yazılar ile ingilizce veya almanca sözlük anlamı paylaşabilir, diğer web sitelerinden de birçok kaynaklar sunabilirsiniz. Spam veya çok kısa yazılan mesajlar yayınlanmayacaktır.

Popüler Konular

En Son Yorumlar

  • Difüzyon: DİFÜZYON (YAYINMA) OLAYI Ne demek? Farklı yoğunlukta iki ayrı fazda bulunan iki madde moleküllerinin birbiri içine yayılması...
  • Endikasyon: İki anlamı vardır. Herhangi bir hastalığa ilişkin izlenmesi gereken tedavi yöntemlerini ve tedavi içindeki sürecin gidişati...
  • Ekosistem: Ekosistemdeki bozulmaların çevreye etkileri nelerdir? Ekosistemdeki bozulma bir bütün olan çevrenin yapı ve işleyişini olumsu...
  • Ekosistem: Ekosistemlerin belirgin özelikleri nelerdir? Bir ekosistem biyosferin, bir bölümü ya da parçasıdır ; büyüklüğü ya da geni...
  • Yolantı: ..yolantı kelimesi YOLAK veya ( dağda ) patikadan çok farklı değil sanırım....( muğla ) yerkesikde patika az kullanılır..b...