Halkbilim nedir, Halkbilim ne demek

Halkbilim; Halk Bilimi, Edebiyat, Sosyoloji, Yazın alanlarında kullanılan bir terimdir.

Sosyoloji'deki terim anlamı:

Toplumların, halk katmanlarının tinsel ve özdeksel kültürlerini; tarihsel, toplumsal ve coğrafyasal boyutlarıyla bu boyutların birbirleriyle ilişkilerini saptayarak kaynak, evrim, yayılım, değişim, etkileşim gibi daha birçok sorunlarını kendine özgü yöntemler yardımıyla çözmeye, bu arada, bu oluşumlarla ilgili sonuç, kural, kuram ve yasaları bulmaya çalışan bilim dalı. bk. halk yaşambilimi, halk kültürbilimi, halkçizim.

Edebi anlamı:

[Bakınız: halkbilgisi].

Sosyoloji'deki terim anlamı:

Halk bilgisini inceleyen bilim dalı.

Teknik terim anlamı:

Belli bir ülkede yaşayan halkın kültür ürünlerini; geleneklerini, törelerini, inanışlarını, müziğini, oyunlarını, masallarını, efsanelerini, türkülerini, geleneksel tiyatrosunu, halk hekimliğini, konut yapımını, araç-gereçlerini ve benzerleri inceleyen bilim. a. bk. bölgesel budunbilim.

Bir toplulukta yaşayan kişileri, onların gelenek ve göreneklerini masal, atasözü, türkü ve benzerleri yazın ürünlerini araştırıp o toplumun yaşayış ve duygularını inceleyen bilim. (Daha kısa bir söyleyişle, bir toplumun tinsel uygarlığını ve zenginliğini inceleyen bilim dalı.).

 

Halkbilim hakkında bilgiler

Halk bilimi veya folklor, bir ülkede veya bölgede yaşayan halkın kültür ürünlerini, sözlü edebiyatını, geleneklerini, törelerini, inançlarını, mutfağını, müziğini, oyunlarını, halk hekimliğini inceleyerek bunların birbirleriyle ilişkilerini belirten, kaynak, evrim, yayılım, değişim, etkileşim vb. sorunlarını çözmeye, sonuç, kural, kuram ve yasaları bulmaya çalışan bilim dalıdır. "Halk bilimi", Arapça kökenli bir sözcük olan halk ve Türkçe bilim sözcüklerinin bir tamlama oluşturmasıyla ortaya çıkmıştır. En basit haliyle halkla ilgilenen bilim anlamındadır. "Folklor" terimi ise Türkçeye Fransızcadan geçmiş olup, folk (halk) ve lore (bilgi)'den gelmektedir. Terim ilk kez İngiliz araştırmacı William Thoms (1803-1885) 1846 yılında, Londra’da yayınlanan “Athenaeum” adlı bir dergideki yazısında kullanmıştır. Thomas söz konusu yazısında halk edebiyatı ve halk gelenekleri konularındaki ürünleri inceleyen bilim dalına ad olarak Folklore teriminin kullanılmasını önermiştir. Johann Gottfried von Herder de Alman halkının otantik ruhu, geleneği ve kimliğinin belgesi olan folklorün kaydedilmesi ve korunması gerektiğini ilk savunan kişilerden biri olmuştur. Metin merkezli kuramlar halk edebiyatını temel alır. Daha eski bir yöntemdir. Kültürü incelerken edebi ürünlerden yararlanır.Geçmişe dönüktür. Tamamlanmış ürünler olarak bakılan halkbilim verileri derlenip toplanması gereken birer objedir. Fonetik yöntemler, motif ve epizotlar ile metinler incelenir. İngiliz halkbilimci Edward B. Tylor'un öncülüğünde kurulmuş, kültlerin nasıl oluştuğuna ve gelişim gösterdiğine değinilmiştir. Farklı toplumlardaki benzer özelliklerin gösterilmesi esastır.

 

Halkbilim kısaca anlamı, tanımı

Halk : Aynı ülkede yaşayan, aynı kültür özelliklerine sahip olan, aynı uyruktaki insan topluluğu, folk. Aynı soydan gelen, ayrı ülkelerin uyruğu olarak yaşayan insan topluluğu. Belli bir bölgede veya çevrede yaşayanların bütünü, ahali. Bir ülkedeki yurttaşların bütünü, kamu. Bir ülke içerisinde yaşayan değişik soylardan insan topluluklarının her biri. Yaratma

Ayırımlayıcı halkbilim : Aynı halkbilim ürününün değişik bölgelerde gösterdiği başkalıkları, bunların nedenlerini araştırarak saptayan halkbilim dalı.

Çevresel halkbilim : Belirli bir coğrafya bölgesine ilişkin halk kültürünü inceleyen halkbilim, bk. halk kültürü, çevresel halk kültürü, karşılığı halkbilim.

Duruk halkbilim : Halkbilimin, konusunu değişmeyen halk kültürü olay ve ürünlerinden alan bir dalı. bk. halkbilim, halk kültürü, duruk halk kültürü, kalıntı, karşılığı halkbilimsel güç, halkbilimsel süreç.

Düşünsel halkbilim : Halkbilimin, düşün alanına giren konularla ilgilenen dalı. bk. halkbilim.

Gizli halkbilim : Gözle görülebilme olasılığı bulunmayan halkbilim ürün ve olayları, bk. halkbilim ürünü, halkbilim olayı. karşılığı açık halkbilim, özdeksel halkbilim, tinsel halkbilim.

Halkbilim alan araştırıcısı : Halkbilim alan araştırmaları için gerekli bilgi ve becerilerle donatılmış olan kişi. bk. halkbilim alan araştırması.

Halkbilim alan araştırması : Önceden hazırlanan bir araştırma tasarısı yardımıyla bir kişi ya da bir kurulun halk arasında yaşayarak gördüklerini, duyduklarını yazı, im, resim, çizgi, ses ve görüntülerini saptayarak gerekli bilgi ve belgeleri toplaması işi. bk. halkbilim alan araştırıcısı.

Halkbilim derleyicisi : Halkbilim ürünlerini toplayan kişi. bk. derleyici.

Halkbilim gereçleri : Halk kültürünü oluştuturan halkbilim olaylarıyla halk ürünleri ve bunların değişkenlerinin tümü. bk. halkbilim, halkbilim olayı, halkbilim ürünü, halkbilim verisi, değişken.

Halkbilim olayı : Halkın yarattığı ya da gerçekleştirdiği halkbilimsel oluşumlardan her biri. bk. halk ürünü,halk uygulaması.

Halkbilim tümgesi : Belirli amaçları gerçekleştirmek üzere birbirleriyle ilişki kurmuş olan ya da birbirlerinin işleyişlerini tamamlayan öğelerin oluşturduğu bir halkbilim düzeni, bk. öğe, katılgan öğe, ayrık öğe.

Halkbilim ürünlerinin geçişimi : Halkbilim olay ve ürünlerinin geçmiş çağlardan günümüze; bir toplumsal bölükten diğer toplumsal bölüğe geçişi.

Halkbilim ürünü : Halk kültürünü oluşturan özdeksel ve tinsel yapıtların tümü. bk. halkbilim olayı, halk kültürü.

Halkbilim verisi : Halkbilimin konusuna giren her tür bilgi ve bilgi kaynağı, bk. halkbilim ürünü, halkbilim olayı.

Halkbilim yasası : Halkbilimin sağlıklı bir biçimde işleyiş ve uygulanışını gerçekleştirmek ereğiyle halkın kullandığı yöntemleri belirleyen kesin kurallardan her biri.

Halkbilimci : Halkbilim alanıyla ilgili araştırma, derleme, incelemeler yapan ve çalışmalarının sonuçlarını, yöntemine uygun bir biçimde açıklayan kişi. bk. özengen halkbilimci, uğraşman halkbilimci.

Halkbilimsel çevre : Belli bir yere ilişkin halkbilim olay ve ürünleri.

Halkbilimsel durağanlık : Uzun ya da kısa bir süre için iç ve dış etkilere direnerek yapısında değişim, kültürleşme, başkalaşım gibi halkbilimsel olayların hiçbiri görülmeyen halk kültürünün durumu, bk. halkbilim, halk kültürü, halkbilimsel güç, kültürel güç, kültürel süreç.

Halkbilimsel gerileme : Tarihsel, toplumsal, kültürel, ekonomik ve daha birçok etkenler altında kalan kimi halkbilim ürün ve olaylarının öz biçimleriyle olgularını yitirerek seçkin kültürüne dönüşmelerini içeren oluşum, bk. halkbilim ürünü, halkbilim olayı, seçkin kültürü, tapıncak. karşılığı geleneksel gerileme, göreneksel gerileme, boşinançsal gerileme.

Halkbilimsel güç : Halk kültürünün, halkbilimsel durağanlık ya da duruk halkbilim durumlarında kalmayarak onun değişim ve gelişimini sağlayan güç. bk. halk kültürü, halkbilimsel durağanlık, duruk halkbilim, karşılığı halkbilimsel süreç, insanbilim okulu.

Halkbilimsel süreç : Halk kültürü yapısında art arda görülen değişim, bk. halkbilimsel yasa, halkbilimsel yapı, halkbilimsel değişim, karşılığı yayılım, dağılım, halkbilimsel durağanlık.

İnsanbilimsel halkbilimci : İnsanbilimin alanına giren konularla ilgilenen halkbilimci, bk. insanbilim.

İşlevsel halkbilim : Halkbilim olaylarıyla ürünlerinin, bağlı oldukları halk kültürü düzenindeki işlevlerini saptamak amacını güden bilim. bk. işlev, işlevsel kuram, işlevsel okul, işlevselcilik.

Karşılaştırma halkbilimcisi : Elindeki bilgi ve belgeleri karşılaştırma yöntemine göre değerlendiren halkbilimci, bk. karşılaştırma yöntemi.

Kent halkbilimi : Kentlere özgü halkbilim olay ve ürünleleriyle ilgili araştırma ve incelemeler yapan bilim dalı. bk. halkbilim.

Kitaplık halkbilimcisi : Alan araştırması yapmadan, yalnız halkbilimsel yayınlara dayanarak çalışmalar yapan bilim adamı. bk. halkbilim alan araştırması, halkbilim.

Özdeksel halkbilim : Halkbilimin temelini oluşturan iki ana kültürden biri olan tinsel kültürün dışında kalan özdeksel nitelikteki kültürlerin tümünü konu alan halkbilim türü. bk. kültür, halk kültürü, halk sanatı, halk yapıntısı.

Özengen halkbilimci : Halkbilim konusunda kendi kendisini yetiştirmiş ve yaptığı çalışmalar sonunda değerli yapıtlar vermiş olan kişi. bk. halkbilimci, uğraşman halkbilimci.

Sözlü halkbilim : Gelenek, görenek ve inançların dışında kalan halkbilim ürünlerinin tümüne verilen ortak ad. bk. bilmece, atasözü, halk dili, masal, masalcık.

Tarihsel halkbilim : Halk kültürünün yalnız tarihsel yönüyle ilgilenen bilim, bk. tarihsel halkbilimci, tarihsel yöntem, tarihsel okul.

Tarihsel halkbilimci : İncelemelerini tarihsel yönteme göre yapan halkbilimci, bk. tarihsel yöntem.

Tinsel halkbilim : Halkbilimin temelini oluşturan iki ana kültürden biri olan ve özdeksel kültürün dışında kalan tinsel nitelikteki kültürlerin tümü. bk. kültür, halk kültürü, özdeksel kültür, sözlü halkbilim, halkbilimsel görenek.

Toplumsal halkbilim : Halk kültürünün toplumsal yönlerini inceleyen bilim dalı. bk. halkbilim, karşılığı kalıtımsal gelenek.

Tüzel halkbilim : Halkbilimin tüzel alanını konu alan bilim dalı. bk. halk tüzesi.

Uğraşman halkbilimci : Halkbilim alanında yüksek öğretim yapmış, gücünün büyük bir bölümünü bu alanla ilgili bilimsel araştırma, çalışma, inceleme ve yayınlara yöneltmiş olan kişi. bk. halkbilimci, özengen halkbilimci.

Uygulamalı halkbilim : Halkbilimin konu ve kuramlarını düşünsel düzeyden uygulama alanına aktaran bilim dalı. bk. halkbilim, uygulama.

Uygulamalı halkbilimci : Araştırmalarını halkbilimin uygulama alanında yoğunlaştırmış olan araştırıcı, bk. uygulamalı halkbilim, halkbilim alan araştırıcısı, halkbilim alan araştırması.

Yazınsal halkbilimci : Yazınla ilgili konuları halkbilimci gözüyle inceleyen bilim adamı. bk. insanbilimsel halkbilimci.

Yeni halkbilimcilik : Halkbilim olaylarıyla ürünlerinin tarihsel, coğrafyasal ya da tüm öteki yöntemlerin yardımlarıyla değil de yapı, işleyiş ve bulundukları halk kültürü düzeni içindeki görevlerinin saptanmasıyla çözümlenebileceklerine ilişkin yeni halkbilimciler okulunun kuramı, bk. yeni halkbilimciler okulu.

Diğer dillerde Halkbilim anlamı nedir?

İngilizce'de Halkbilim ne demek ? : folklore

Osmanlıca Halkbilim : halkiyat