Abanık nedir, Abanık ne demek

Abanık; Dil Bilimi alanında kullanılan bir terimdir.

Teknik terim anlamı:

"Samit" kelimesinden çevirme olan "sessiz" teriminin dilbilim bakımından yanlış olduğu bilinmektedir. Esasen sesli ve sessiz kelimeleri voisé ve invoisé terimlerinin tam karşılığıdır. (bk. Sesli ve Sessiz). Bu sesler, yani samitler, söylenirken ses aygıdmda herhangi bir kısmın başka bir kısma abanarak yolu daraltması veya kapamasıyla meydana geldikleri için fizyolojik olay gözönünde tutulup bunlara "abanık" denilmiştir. Bu bakımdan abanıklar DARALTILI (Constricitive) ve KAPANTILI (Occlusive) diye iki sınıfa ayrılır (bk. Daraltılı ve Kapantılı). Abanıklar boğumlanma noktalarına göre de ayrı bir sınıflamaya uğrarlar: AĞIZDIŞI (Eixtrabuccale), AĞIZİÇİ (Intra - buccale) ve AĞIZARDI (Post - buccale) ; (Bu kelimelere bakınız). Bundan başka dilin boğumlamayı sağlıyan kısmı bakımından bir sınıflama daha yapılıyor. bk. Dilönü, Dilortası ve Dilardı abanığı.

Abanık anlamı, tanımı

Abanık değşilimi : Hint-Avrupa dilindeki kapantılıların Cermencede uğradığı değişiklik, ki ötümlü abanıkların ötümsüz, ötümsüzlerin de üfürtülü olması şeklinde beliren toptan bir gelişmeden ibarettir. Jean Deny Türkçede kelime sonundaki ötümsüz abanıkların açınık alınca ötümlüleşmelerine ve bu gibi kelimelere gelen ek veya takılar başındaki abanıkların ötüm bakımından kelime sonundaki abanığa uymalarına da Mutation adını veriyor

 

Abanık gövdeli isim çekimi : Sonu abanıkla biten isimlerin çekimi: Ev, ev-i, ev-e... gibi.

Abanıklaşma : Bir açınığın veya yarı açınığın abanık değeri aması.

Abanıklı baştalık : Bir kelimede ilk sesin abanık olması.

Abanıklık : Bir hecenin abanık bakımından hali.

Açınıklararası abanık : İki açınık arasında bulunan abanık.

Artdamaksıl abanık : Dilin art damağa abanmasıyla çıkan abanık.

Destekli abanık : Bir hecede yanyana gelen iki abanıktan ikincisi. Alt kelimesindeki t gibi.

Doruksal abanık : Dilin orta damağa abanmasıyla çıkan abanık.

Dudaksıl veya ağızdışı abanık : Dudakların birbirine veya dişlere abanıp açılmasıyla çıkan abanık: b, p, m, f, v.

Gergin abanık : Eski bir sınıflamaya göre, söylenirken ses yolu kaslarının gerildiği abanık : p,t,h gibi.

Gevşek abanık : Ses yolu kasları gevşek durarak söylenen aba-nık : b, d, g gibi.

Imışık abanık : Damak ile dilin sırtı arasından havanın dağılarak geçmesiyle meydana gelen abanık.

Islıklı abanık : Ötümsüz olan S ve Ötümlü olan Z seslerinin ortak adı.

İkiz abanık : Ardarda ve arada açınık bulunmaksızın söylenen aynı abanık, ki öteden beri "şeddeli" dediğimizdir. Dilimizde anlama kuvvet vermek için bazen kelimenin bir abanığı ikizlenir : Gülsel, Sıccak, Yumuşşak gibi.

Kapantılı abanık : Ses "borusu kapatılıp hemen bir patlama sesiyle birdenbire açılarak çıkarılan abanıklar ki bir anda olup bittikleri için bunlara BİRANDALIK. Momentanée) de denir. bk. Yarı kapantılı.

 

Ortadamaksıl abanık : [Bakınız: Doruksal abanık]. Dilin orta damağa abanmasıyla çıkan abanık.

Ön damaksıl veya sadece damaksıl abanık : Dilin ön damağa abanmasıyla çıkan abanık.

Ötümlü veya açınığımsı abanık : Söylenirken ses kirişlerinde titreşme yapan abanak, ki ötedenberi "yumuşak" dediğimizdir: h, c, d, g gibi. Başka dillerde bulunan bh, dh, gh, gibi SOLUKLU ÖTÜMLÜ (Sonore aspirée) seslerden ayırmak üzere bunlara ASIL ÖTÜMLÜ Sonore proprement dite) de denir. (ÖTÜMLÜLÜK, Sonorité; ÖTÜMLÜLEŞME, SONORİSATİON; ÖTÜMLÜLEŞMİŞ ÖTÜMSÜZ, Sourd sonorisé).

Ötümsüz veya üflek abanık : Söylenirken ses kirişlerinde titreşim yapmıyan abanık, ki ötedenberi "sert" dediğimizdir: p, ç, t, k gibi.. Başka dillerde bulunan ph,th, kh, gibi.

Patlamalı abanık : Ses "borusu kapatılıp hemen bir patlama sesiyle birdenbire açılarak çıkarılan abanıklar ki bir anda olup bittikleri için bunlara BİRANDALIK. Momentanée) de denir. bk. Yarı kapantılı.

Sağır abanık : Eski Yunan gramercilerinin kapantılı abanıklara verdiği ad.

Soluklu abanık : Ötümlü olsun, ötümsüz olsun patladıktan sonra bir zaman soluklu bir sesle devam edebilen abanık: Yuncada aşağı yukarı / değerinde olan ph (TARAZLI, Dense), Sanskitçede M (ORTA TARAZLI, Moyenne) gibi. bk.

Üfürtülü abanık : Sürtümlü abanıkların bir adı.

Yuvasal abanık : Dilin diş yuvalarına abanmasıyla çıkan abanık.

Diğer dillerde Abanık anlamı nedir?

Osmanlıca Abanık : samit