Fiili nedir, Fiili ne demek

Fiili; felsefe alanında kullanılan bir terimdir. Dil bilgisi yönünden Türkçe'de sıfat olarak kullanılır.

  • Eylemli, edimsel, gerçekten yapılan (iş)
  • Edimsel.

Yerel Türkçe'deki anlamı:

Kapı, pencere ve dolabın sürgüsü ya da mandalı.

Fiili ile ilgili Cümleler

  • "To be" fiilinin dilek kipi nedir?
  • İngilizcede birinin yaşından bahsetmek istiyorsak "to be" fiilini kullanmamız gerekir.
  • Bu fiili çekmek zordur.
  • “Bu baklanın ağızdan çıkışı artık sadece fiili bir hareketle olabilir.”
  • Bu cümlenin fiili yok.

Fiili tanımı, anlamı

Fiil : İş, davranış. Olumlu veya olumsuz olarak çekimli durumda zaman kavramı taşıyan veya zaman kavramı ile birlikte kişi kavramı veren kelime, eylem

Fiili hizmet zammı : Yıpranma payı.

Hafifleme fiili : Gülümsemek, Ağlamsamak gibi hafif bir eylem anlatan uzamalı fiil şekli.

İstek fiili : Susamak, Evsemek gibi bir şeyin istenildiğini anlatan türeme fiil.

Kılış fiili : Cümlede yüklemin gösterdiği işin yapma niteliği taşıdığını, yapanın dışında bir nesneye yöneldiğini gösteren fiil: al-, bil-, getir-, derle-, düşün-, kaz-, yaz-, taşı- vb.

Oluş fiili : [Bakınız: Fiil]. Cümlede yüklemin gösterdiği işin olma niteliği taşıdığını, yapana yöneldiğini belirten fiil: bulun-, gel-, doy-, piş-, büyü-, toplan- ve benzerleri karşıtı kılış fiili'dir.

 

Sayarlık fiili : Azımsamak, Mühimsemek gibi bir şeyin şöyle veya böyle sayıldığını anlatan türeme fiil.

Süreklilik fiili : Bir fiilin -A zarf fiili şekli üzerine dur-, gör-, kal, gel-, koy- gibi tasvirci yardımcı fiillerin getirilmesi ile kurulan, oluş ve kılışa süreklilik özelliği katan birleşik fiil: gidedurmak, okuyadurmak, çıkagelmek, bakakalmak, bekleyegörmek vb.

Tasvir fiili : Zarf-fiil biçimindeki bir esas fiille, bu esas fiildeki oluş ve kılışı tasvir niteliği taşıyan bir yardımcı fiilin özel bir anlam oluşturacak biçimde birleşip kaynaşmasından oluşmuş birleşik fiil. Bunlar -abil-, -ama-(yeterlik) -a dur-(süreklilik), -I ver- (tezlik), -A yaz- (yaklaşma) gösteren tasvir fiillleridir: Hayal kurmak, hülyalara dalmak için bunlardan daha uygun beşikler bulunamazdı (A. Ş. Hisar, Boğaziçi Mehtapları, s. 69). İkide bir tattığımız bu âbıhayat olmasa nasıl yaşayabilirdik? (A. Ş. Hisar, göst. e., s. 216). Daha o gün denizden, vapurdan, otomobilden başlayarak Nebile sonu gelmeyen bir heyecan alemine girivermişti (R. H. Karay, Memleket Hikâyeleri: Ayşenin Talii, s. 149). Asıl garibi bu mucizenin bir çırpıda olup bitivermesiydi (A. H. Tanpınar, Huzur, s. 136). Yaşamaktan usanıverdim bu gün apansız... (Kemal Tahir, Esir Şehrin İnsanları. s. 73). İşte böyle, elsiz ayaksız, kimsiz kimsesiz, yüce dağlar başında, kurdun kuşun arasında, cinin perinin içinde kalakaldım (Y. Kemal, Ortadirek, s. 139). Selim bu kelle götürmek sözüyle ölümü hatırlayıp, ölüm korkusuna düştü. Suratını buz gibi ecel teri bürümüş, yüreği ürküntüden yarılayazmıştı (K. Tahir, Yol Ayrımı, s. 340) vb.

 

Bağlama zarf fiili : Bağlaç olan ve görevinde kullanılarak kendinden sonraki çekimli fiile veya fiilimsiye zaman ve kişi bakımlarından uyan -ıp ekini almış fiil: Gelip gitti (Geldi ve gitti) Gülüp geçti (Güldü ve geçti) gibi.

Beklenmezlik fiili : Bir fiile -acağı / -eceği sıfat-fiil ekiyle tutmak yardımcı fiili getirilerek oluşturulan ve işin istenmeden, beklenmeden olduğunu anlatan birleşik fiil.

Bitirme fiili : Bir fiile -miş sıfat-fiil ekiyle olmak yardımcı fiili getirilerek oluşturulan ve fiilin, yardımcı fiilin işaret ettiği zamandan önce olup bittiğini anlatan birleşik fiil.

Fiili bozuk : Ahlakça düşük (kimse).

Fiili hizmet : Memur, işçi vb. çalışanların bağlı oldukları sosyal güvenlik kurumunda tam kesenek vermek suretiyle geçirdikleri süre.

Fiilimsi : Fiilden türetilen, olumsuzu yapılabilen mastar, sıfat-fiil, zarf-fiil vb. türleri bulunan ad, eylemsi.

Fiiliyat : İş olarak yapılanlar, edim, edimler, işler, gerçekleştirilen işler.

Geçmiş zaman sıfat fiili : Geçmiş zaman kavramı veren ve isim, sıfat gibi kullanılan, -dik veya -miş ekleriyle kurulan sıfat-fiil: Bildiklerinizi anlatın. Tanıdık adam. Geçmişi saygıyla anıyoruz cümlelerindeki bildik, tanıdık, geçmiş birer geçmiş zaman sıfat-fiilidir.

Gelecek zaman sıfat fiili : İsim veya sıfat gibi kullanılan, gelecek zaman kavramı veren, -ecek, -esi ekleriyle kurulan fiilimsi: Akacak kan damarda durmaz. Göresim geldi gibi.

Geniş zaman sıfat fiili : Fiilin her zaman yapıldığını, yapılmakta olduğunu veya yapılacağını belirten, -ir, -er, -mez ekleriyle kurulan sıfat-fiil: Gelir (varidat), gider (masraf), güler yüz, bitmez iş, dinmez ağrı, görünmez kaza gibi.

Mutavaat fiili : Dönüşlü fiil.

Müşareket fiili : İşteş fiil.

Sürerlik fiili : Bir fiile -e zarf-fiil ekiyle durmak, kalmak, görmek fiilleri getirilerek oluşturulan ve süreklilik kavramı veren birleşik fiil: Gidedurmak. Bakakalmak. Yapagörmek gibi.

Tezlik fiili : Bir fiile -i zarf-fiil ekiyle vermek fiili getirilerek oluşturulan ve çabukluk, kolaylık, yardım kavramı veren birleşik fiil, tezlik eylemi: Söyleyivermek, yapıvermek gibi.

Yakınlık fiili : Bir fiile -e zarf-fiil ekiyle yazmak fiili getirilerek oluşturulan ve kavramda olayın çok yaklaştığını, neredeyse gerçekleşeceğini gösteren birleşik fiil, yaklaşma eylemi, yakınlık eylemi, yaklaşma fiili: Düşeyazmak, öleyazmak gibi.

Yaklaşma fiili : Yakınlık fiili.

Yeterlik fiili : Olumlusu, herhangi bir fiilin -e zarf-fiil eki ve bilmek fiil kökünün birleşmesiyle ortaya çıkan ve yeterlik kavramı veren, olumsuzu ise herhangi bir fiilin -e zarf-fiil eki ile -me olumsuzluk ekinin birleşmesiyle oluşan ve yetersizlik kavramı veren birleşik fiil: Söyleyebilmek, yapabilmek, yapamamak gibi.

Diğer dillerde Fiilden türeme ad anlamı nedir?

İngilizce'de Fiilden türeme ad ne demek ? : deverbal noun