Kodon nedir, Kodon ne demek

Kodon; Biyoloji, Veteriner alanlarında kullanılan bir sözcüktür.

Biyoloji'deki anlamı:

Protein sentezi için gerekli bilgiyi taşıyan mRNA da bir amino asidi temsil eden peş peşe üç nükleotitten (triplet) oluşan grup. Bilinen 64 kodondan 61 tanesi amino asitlerin her biri için özel, üç tanesi ise polipeptit sentezini bitirmek içindir. Triplet.

Veterinerlikte sözlük anlamı:

mRNA üzerinde özgül bir amino asidi şifreleyen, peş peşe 3 baz veya nükleotitten (triplet) oluşan grup.

Teknik terim anlamı:

Özel bir aminoasiti şifreleyen üç nukleotitten olşan mRNA üzerindeki birim.

Kodon hakkında bilgiler

Kodon, bütün yaşayan canlıların genomları DNA'larında kaydedilmiştir (bazı virüslerin RNA temelli genomları vardır). Genomun bir protein ya da RNA molekülünün yapılması için gerekli şifreyi içeren kısımları gen olarak adlandırılır. Proteinlerin sentezlenmesi için gerekli olan kodu içeren genler üçer nükleotidden oluşan kodonlardan oluşmaktadırlar. Her bir kodon protein sentezlenişi esnasında belli bir amino asitin kodunu içerir. Aşağıdaki tablo, hangi kodonların hangi aminoasitleri kodladıklarını göstermektedir.

Kodon kısaca anlamı, tanımı

Kodo : Kısa boylu, tıkız kişi

Anlamsız kodonlar : Dur kodonları.

Anti kodon : Sitoplazmada protein üretimi sırasında haberci RNA molekülünün bir kodonun karşısında yer alan ve ona bağlanan üç adet nükleotidden oluşmuş yapı.

 

Başlama kodonu : RNA sentezinin başlamasını sağlayan ilk kodon.

Başlangıç kodonu : Bir polipeptit dizisindeki birinci aminoasidi kodlayan AUG (bazen prokaryotlarda GUG) kodonu. AUG kodonu metiyonini, GUG kodonu N-formil metiyonini kodlar.

Dur kodonları : MRNA’nın herhangi bir aminoasidi kodlamayan ve peptit zincirinin üretiminin bittiğini gösteren UAG, UGA ve UAA kodonları, terminasyon kodonları, anlamsız kodonlar.

Mutant kodon : DNA çift heliksinin transkripsiyonu sırasında, üçlü gruba farklı bir azotlu bazın girmesi ile teşekkül eden ve normal kodondan farklı olan, mutasyona uğramış kodon.

Ochre kodonu : UAA dur kodonu.

Okre kodonu : Protein sentezinin bitirilmesini sağlayan üç kodondan UAA kodonu.

Opal kodonu : MRNA’daki üç bitirme kodonundan UGA kodonu.

Opel kodonu : UGA dur kodonu.

Sonlandırma kodonu : MRNA üzerinde bulunan ve protein üretiminin sonlanmasını sağlayan üçlü nükleotit yapılar.

Sonlanma kodonu : Protein sentezinin bitirilmesini sağlayan, karşılığında tRNA'da antikodonu bulunmayan UAG, UGA ve UAA kodonlarından her biri. Terminasyon kodonu, anlamsız kodon.

Terminasyon kodonları : Dur kodonları.

Zincir başlatıcı kodonlar : Polipeptit zincirlerini kodlayan mRNA’nın başlangıcında yer alan, AUG veya GUG kodonları.

Zincir sonlandırıcı kodonlar : Gelişen bir polipeptit zincirinin sonlanmasına ve ribozomlardan salınmasına yol açan UAA, UAG ve UGA kodonları.

Protein sentezi : Elçi RNA'yı kalıp olarak kullanarak ribozomlarda protein sentezlenmesi. Elçi RNA'nın ribozoma bağlanmasıyla başlayan ve oluşan polipeptit dizisinin ribozomdan ayrılmasına kadar geçen bir seri reaksiyonlar dizisi. Başlama (inisiyasyon, I), uzama ve bitirme (terminasyon, R) aşamalarından oluşur. Prokaryot ve ökaryotlarda bu aşamalarda değişik faktörler rol alır ve enerji kullanılır.

 

Amino asitler : (NH2-R -COOH) genel formülü ile gösterilen, baz ve asit özellikleri olan, peptit ve proteinlerin yapı taşları niteliğindeki organik özdekler sınıfı.

Aminoasitler : Amino (-NH2) ve karboksil (-COOH) grupları içeren ve proteinlerin temel yapı taşları olan organik bileşikler sınıfı.

Amino asit : Bir amino grubu ile bir karboksil grubu taşıyan, proteinlerin temel taşı olan organik bileşik.

Diğer dillerde Kodon anlamı nedir?

İngilizce'de Kodon ne demek ? : codon