Artıklı koşma nedir, Artıklı koşma ne demek

Artıklı koşma; Yazın alanında kullanılan bir terimdir.

Teknik terim anlamı:

"Müstezat" biçiminde olan koşma. İlk dörtlüğünün birinci ve ikinci koşalarıyla, öteki dörtlüklerin sonlarına beş heceli "artık" (ziyade) eklenmesi sonucu oluşan koşma türü. Saz ozanlar buna "ayaklı" derlerse de cönklerde "koşma ayaklı" ya da "ayaklı koşma" başlıklarını korlar. Ayaklı koşmalar, genellikle musammat koşmalardan oluştuğu ve ziyadeleriyle müstezatı andırdıkları için bunlara "musammat ayaklı koşma" ya da"musammat müstezat koşma" da denir. Ey benim cananım can içre canım/ Şuh nevcivanım olma bi-vefa / Rahmeyle bana; Ben sana kurbanım gel kes gerdanım / Dök yerlere kanım tek ol aşina / Olma bi-vefa / Nâr-i aşkın serde düştüm yek derde Şeklin perilerde yoktur kişverde Ellerin hançerde zerrin kemerde/ Her gördüğün yerde gel bakma kıya / Can sana feda (Gedayi).

Artıklı koşma anlamı, tanımı

Artıklı : Her dizesine bir küçük dize eklenmiş bir divan koşuk biçimi. Küçük dizeye artık denir, ölçüsü şöyledir: Mef'ûlü mefâilü mefâilü feiûlün, mef'ûlü feûlün. Artık, uzun dizenin baş ve son kalıpları ölçüsünde olur: Ey şuh-i kerem - pise dil-i zar senindir / Yok minnetin asla / Ey kân-ı kerem anda ne kim var senindir / Pinhan ü hüveyda / Sen kim gelesin meclise bir yer mi bulunmaz / Baş üzre yerin var / Gül goncasısın guşe-i destar senindir / Gel ey gül-i rana. (Nedim). Ordu kenti, Uzunisa nahiyesine bağlı bir yerleşim yeri. Samsun ilinde, Kavak ilçesi, merkez nahiyesine bağlı bir yerleşim yeri

 

Artı : Toplama işleminde + işaretinin adı, zait. Fazlalık. Sıfırdan büyük, önünde artı işareti bulunan (sayı), eksi karşıtı, pozitif.

Artık : İçildikten, yenildikten veya kullanıldıktan sonra geriye kalan. Daha çok, daha fazla. (a'rtık) Bundan böyle, bundan sonra. Bir şeyin harcandıktan veya kullanıldıktan sonra artan bölümü. Büyük ve tam aralıkların yarım ses artmış hâli.

Koşma : Koşmak işi. Bir halatı, ağacı pekiştirmek için yanına konulan halat veya ağaç. Sazla okunmak için hece ölçüsü ile yazılmış, ilk kıtasının birinci, ikinci ve dördüncü dizeleriyle öteki kıtalarının dördüncü dizeleri birbiriyle, kalan dizeler de kendi aralarında uyaklı, konuları sevgi ve doğa olayları olan bir halk şiiri.

Musammat koşma : Dizeleri, musammatlarda olduğu gibi, ortadan uyaklı koşma. (Cönklerde "koşma musammat" diye de geçer. Bu çeşit koşmalarda çoğu zaman dize parçalarının hece sayıları birbirine denk değildir; musammat ayaklı koşma da denir.) bk. ayaklı koşma.

Ayaklı koşma : Halk şiirinde müstezat tarzında söylenen deyiş.

Nevcivan : Genç, delikanlı.

Müstezat : Her dizesine bir küçük dize eklenmiş divan edebiyatı nazım türü.

Musammat : Her dizesi ikişer eşit ve ortak uyaklı bölüme ayrılan divan koşuk biçimi: / Değildim men sana mail sen ettin aklımı zail / Mana ta'n eyleyen gafil seni görgeç utanmaz mı? (Fuzuli).

 

Birinci : Bir sayısının sıra sıfatı. Zaman, yer, sıra bakımından başkalarından önce gelen kimse, şey. Sırada, önem sırasında en üstün olan kimse. Ulaşım araçlarında mevki, sınıf.

Dörtlük : Birbirine dik iki çap boyunca dörde bölünmüş dairenin her bir dilimi. Birlik notanın dörtte biri uzunluğunda nota. Dört taneden oluşmuş, dört tane alabilen. Dört dizelik bölümlerden oluşmuş şiir veya şiir parçası, kıta.

Ozanlar : Ağrı şehrinde, merkez ilçesi, merkez nahiyesine bağlı bir bölge. Düzce kenti, merkez ilçesinde, merkez bucağına bağlı bir bölge. Şanlıurfa şehrinde, Yardımcı bucağına bağlı bir yerleşim bölgesi.

Eklenme : Eklenmek işi.

Hançer : Ucu eğri ve sivri, kamaya benzer, silah olarak kullanılan bir bıçak türü.

Gerdan : Vücudun omuzlarla baş arasında kalan ön bölümü. Şişmanlarda çenenin altındaki tombulluk. Kesim hayvanlarında boyun.

Heceli : Herhangi bir sayıda hecesi olan.

Ziyade : Çok, daha çok, daha fazla.

Yoktur : Olmaz.

Sonucu : Sonunda, sonra. Netice, nihayet, en son, âkıbet, en sonra, sonunda.

Dörtlü : Dört parçadan oluşan, kendinde herhangi bir şeyden dört tane bulunan. Dört kişiden oluşan müzik topluluğu, kuartet. Taşıtlarda uyarı için dört sinyal lambasının aynı anda yanıp sönmesini sağlayan düzen, flaşör. İskambil, domino vb. oyunlarda üzerinde dört işareti bulunan kâğıt veya pul.

Diğer dillerde Artıklı anlamı nedir?

Osmanlıca Artıklı : müstezat